‘Niemand vraagt me dat ooit’
Door: Lisanne Kohsiek
Stel, je komt zonder werk te zitten. Wat ga je dan doen? Leg je jezelf op om iedere dag minstens 2 brieven te versturen? Neem je een adempauze of niet? Probeer je het hoofd boven water te houden met uitzendwerk? Ga je een opleiding doen? Of laat je het erbij en zie je wel wat er op je pad komt?
(Er zijn geen foute antwoorden, maar ik ga je wel een verhaal vertellen…als je dat goed vindt tenminste)
Mijn werkgever gaf mij een half jaar vrij voor mijn persoonlijke ontwikkeling (ik weet het, ik heb het getroffen) en gedurende dat half jaar kwam ik veel mensen tegen zonder baan. Niet alleen in de retraites in India (ja, ook daar ben ik geweest) maar vooral in de districten in New York.
Gedurende een aantal maanden heb ik voor New York Cares als vrijwilliger gewerkt en via hen ontmoette ik jong volwassenen met problemen om de arbeidsmarkt te betreden: sollicitatieangst, gaten in hun CV’s, high school niet afgemaakt of bijvoorbeeld jong moeder geworden.
Gaandeweg kwam ik erachter dat het werkelijke probleem niet was dat ze de arbeidsmarkt op durfden maar dat ze niet wisten wat ze wilden. Of het eigenlijk wel wisten maar het niet durfden uit te spreken. Een gesprek met een jonge jongen uit Harlem die ik begeleidde was tekenend:
Wat voor baan zoek je?
Ik wil graag in de keuken werken, maakt niet uit als wat.
Ja maar…wat zou je het liefste willen?
Gewoon in de keuken.
Ok, wat vind je daar dan zo leuk aan?
Dat ik er van alles kan leren.
Ja, dat kan overal…waarom is de keuken zo speciaal voor jou? (De interviewer is niet van plan los te laten)
Ehh…tsja… Omdat het perfect moet zijn. En omdat ik ervan houd om bij mensen een glimlach op het gezicht te toveren met mijn eten.
Wow, dat vind ik een heel mooi antwoord. Nu komt die ene standaard vraag: waar zie je jezelf over 5 jaar?
In de keuken
(We wisten al dat t niet zo’n prater was, kan ook liggen aan de interviewcapaciteiten van de interviewer)
Ik geloof dat er bij jou wel wat meer in zit dan in de keuken…als je nou mag dromen en geen barrières ziet: waar ben je dan?
Dan zou ik wel mijn eigen restaurant willen hebben.
Was dat moeilijk voor je om uit te spreken?
Ehh…tsja, niemand vraagt me dat ooit.
Vraagt er wel eens iemand aan jou: als je nou mag dromen, wat wil je dan doen? Droom je zelf weleens? Vraagt er wel eens iemand: waarom is het werk dat je doet zo speciaal voor jou? Of je nu zonder baan zit of niet, het lijkt mij goed om jezelf vandaag wat vragen te stellen:
Waarom doe ik de dingen die ik doe?
Waar droom ik van?
Waar ben ik goed in?
Waar sta ik voor?
Ook ik heb na dat half jaar (en die retraites in India, ach…) het antwoord niet overal op maar het maakt wel een verschil: ben je bewust?
Ben jij je bewust van je dromen, bewust van waarom je de dingen doet die je doet?
Ik wens je veel dagdromen toe vandaag.
Geen bereik
In de kantine van onze camping in Frankrijk was er gratis wifi, tot groot genoegen van
het gros van de overwegend Nederlandse campinggasten die elke dag wel ergens hun
momentje pakten om de mail te checken. De iPad heeft in sneltreinvaart een plaatsje
veroverd op het lijstje ‘all that you can’t leave behind’.
Maar ook laptops en natuurlijk bosjes smartphones, overal om me heen. Er was één
avond dat ik me heb zitten vergapen aan een gezin van vier aan een rond tafeltje.
Vader en moeder tegenover elkaar, elk druk met hun eigen laptop, geflankeerd door
twee kinderen die naar buiten keken en wachtten tot het zou ophouden met regenen.
Op enig moment heb ik de stopwatch op mijn smartphone maar eens ingedrukt. Daarna
duurde het nog 11 minuten en 32 seconden voordat iemand in het gezin iets zei.
Bij navraag bleek dat de meeste mensen vooral bezig waren met de online
weersvoorspellingen om te zien of het ergens anders beter was en ze mailden met
vrienden om te vragen of die misschien wel veel zonneschijn hadden. En okee, ook
meteen de mail en facebook checken.
En ik? Ik had in een vlaag van verstandsverbijstering mijn iPad thuisgelaten maar
uiteraard niet mijn smartphone. Echter, wat ik ook probeerde, ik had geen bereik.
Geen internet voor mij, geen sms, geen telefoontjes. Alleen mijn gezin, mijn boeken,
mijn buren, uitzicht op de bomen en af en toe een wandelingetje naar het sanitairgebouw.
Alleen het hier en nu. Ik was offline.
Twee weken heb ik dat volgehouden. Maar wel met resultaat. Want ik had weliswaar geen
bereik, ik had wel contact. Met mezelf. Verbinding. Ik heb veel bereikt in die dagen, om
het zo maar te zeggen.
Het was een dubbele confrontatie; allereerst het besef dat ik falende techniek nodig had om
echt even pas op de plaats te maken en vervolgens de aanblik van al die blauw wit verlichte
gezichten in de kantine waar ik ongetwijfeld ook tussen had gezeten als mijn apparatuur
gewoon had gewerkt.
Bij thuiskomst was ik zo scherp als een mes en stortte me met hernieuwde energie op
alle online en offline informatie die ik twee weken lang had moeten missen. Ik werkte me in
no time door de stapel oude kranten heen, las de zomersoap van News of the World in
omgekeerde volgorde, kreeg hoofdpijn van Anders Breivik en buikpijn van Amy Winehouse.
En toen las ik in een artikel over authenticiteit het volgende zinnetje: ‘Hoe doe je dat,
authentiek zijn? Volgens de respondenten heeft het te maken met back to basics en echt
in gesprek zijn.’
En af en toe even geen bereik hebben?!
Probeer (het) om te draaien!
Nog maar een paar dagen en dan vertrekken we naar een camping in De Corrèze.
De Corrèze, u weet wel, in Frankrijk? Onder Parijs? Nou, maakt ook niet uit. We
hebben afgelopen weekend alvast, bij wijze van voorpret, het navigatiesysteem
zitten programmeren. Nog even een upgrade van de wegenkaarten gedownload.
Alleen België en Frankrijk lukte niet dus nu zitten alle wegen van Europa erin.
Maar dat is ook wel weer handig, toch? Wie weet kom je deze zomer om een of
andere reden nog in Budapest terecht. En dan sta je mooi te kijken met slechts
een digitale kaart van Frankrijk. In elk geval zijn wij verzekerd van de kortste
route naar onze vakantiebestemming. Wij doen er 10 uur en 47 minuten over.
Een kleine 11 uur, pauzes niet meegerekend, om naar een plek te rijden waar
we ons twee weken lang heerlijk thuis kunnen voelen.
Maar nu dit: probeer (het) om te draaien! Ik zou je willen adviseren om je niet
thuis te voelen op vakantie. Ik zou je willen adviseren om vooral te letten op die
andere omgeving met andere mensen, ander eten, andere slaapgewoonten,
andere geluiden, andere geuren. Ga in op al dat andere, want het is de beste
reflectie op je normale leefomgeving. En die heb je zo nu en dan nodig. Voor
mij is de zomervakantie met mijn gezin een belangrijke check point. En dat is
het voor meer mensen, als ik het zo om me heen beluister: ‘Ik ga op vakantie
eens goed nadenken over mijn toekomst’, ‘Ik ga in Italië bedenken of ik dit nog
wel wil’, ‘Ik heb nu geen tijd maar zodra ik in het vliegtuig naar Thailand zit,
begint mijn periode van bezinning.’
Aan de ene kant juich ik bezinning van harte toe, zeker als dat helpt bij het
verdiepen van je persoonlijke visie. Het is alleen jammer dat veel mensen
hun momenten van bezinning zo ver weg parkeren dat ze een navigatiesysteem
nodig hebben om er te komen. Probeer (het) om te draaien. Laat momenten van
bezinning niet afhangen van je vakantiedagen. Bouw ze in door het hele jaar
heen. En probeer inzichten, opvattingen en ideeën die je op zulke momenten hebt,
op te schrijven. Bijvoorbeeld in een ‘mindmap’. Daar kun je later altijd nog een
routekaart van maken.
Misschien kun je een deel van die 10 uur en 47 minuten gebruiken om een
beginnetje te maken met een mindmap. En misschien helpt dat je om tijdens
de reis wat minder te letten op het display waarop staat hoeveel uur en hoeveel
minuten rijden het nog is. Dan heb je wat meer tijd voor de liedjes op de radio,
zoals dat van Tom Petty: Into the great wide open / Under them skies of blue /
Out in the great wide open / A rebel without a clue. Probeer (het) om te draaien!
Een fijne zomer toegewenst!
NB: Beste lezer. Wij zijn een paar weken met vakantie. Deze blog wordt begin
augustus hervat.
Je persoonlijke visie leven is als kijken naar de blauwe lucht
Maandag 27 juni 2011, een tropisch warme dag. Zo’n dag waarop je, als de kleintjes in bed liggen
en het huis is opgeruimd, nog even op je rug in de tuin gaat liggen om a) te genieten van het
moment b) je vermoeidheid van de dag even de vrije loop te laten en c) op te laden voor de
avondetappe; er ligt nog behoorlijk wat werk en dat kan niet wachten tot morgen.
Het is zo’n dag waarop je, al liggend in de tuin, staart naar de blauwe lucht recht boven je en even
helemaal in het moment blijft. Deze paar minuten zijn niet alleen een time-out tijdens de dag, ze
blijken een check-up te zijn van veel meer. Alsof in die blauwe lucht boven je staat geschreven
waar het allemaal naartoe gaat. En je beseft dat je niet vaak van dit soort momenten hebt.
Waarom eigenlijk niet? Omdat tropisch warme dagen volgens Gerrit Hiemstra niet vaak voorkomen?
Omdat liggen in het gras zonde is van je tijd? Ik vind van niet. We coachen, feedbacken, intervisieën
en beoordelen er lustig op los door de dag heen. Maar altijd met anderen, altijd in een vooraf
vastgestelde context. En die context laten we maar moeilijk los. Terwijl verder weg kijken en het
grotere geheel overzien vaak een verhelderende en relativerende werking heeft. Het geeft inzicht in
jouw positie ten aanzien van het geheel, niet alleen als medewerker maar ook als mens. En als je op
die manier kunt loskomen van je omgeving dan kun je goed nadenken over fundamentele vragen:
Wat wil ik? Wat kan ik? En wat wil ik daarmee doen?
Dat is het niveau van je persoonlijke visie. Een persoonlijke visie biedt perspectief en betekenis. Jouw
perspectief en jouw betekenis. Een persoonlijke visie geeft je de vrijheid om even in de blauwe lucht te
staren tijdens een warme avond om vervolgens weer vol energie aan de slag te gaan met je volgende
klus. Als je regelmatig zo’n check hebt met jezelf en even stilstaat, dan blijf je ‘awake’. Dan leef je je
eigen visie. En dan hoeft het niet tropisch warm en onbewolkt te zijn om toch de blauwe lucht te zien.
Geen idee? Geen paniek!
Mag ik je voorstellen aan Jessica? Jessica heeft een tijdje geleden het concept
persoonlijke visie ontdekt. Ze voelde zich meteen aangesproken door het boek
‘Je bent wie je wordt’ en vooral door de ondertitel ‘Over persoonlijke visie: weten
wie je bent, wat je wilt en wat je kunt’. Ze trof er de vragen die ze zichzelf
soms expliciet, soms impliciet, al jaren stelde. En ze vond er de inspirerende
antwoorden van anderen. Wat werd ze er blij van. Ze ging naar de workshop en
vond er vijftig gelijkgestemden. Ze had een fantastische avond en ging heerlijk
opgeladen naar huis.
Daarna begon het grote twijfelen. Jessica had al jaren geen antwoord op al die
mooie, cruciale vragen en ze weet ook nu niet wat haar het meest gelukkig maakt,
welke baan het beste bij haar past en wat nu echt belangrijk voor haar is. Ze kreeg
een oefening aangeraden om haar eigen grafrede te schrijven en werd er alleen
maar depressief van. Niet omdat ze een keer dood gaat, maar omdat ze oprecht
geen idee heeft wat ze dan bereikt wil hebben. En het doel van de oefening was
juist om dat te achterhalen. Ze denkt regelmatig terug aan die workshop-avond,
aan al die mensen die daar enthousiast mee zaten te denken en te praten.
Allemaal zo wijs. Allemaal zo goed op weg. En zij schiet maar niet op. Ze heeft
nog steeds geen idee.
Ken je dat liedje van Acda en De Munnik “Hij denkt ‘is dit het nou?’ Herman denkt
zichzelf in het graf”. Jessica, je bent niet de enige en hou op jezelf dwars te zitten.
Ik heb twee dingen te zeggen tegen de Jessica’s van deze wereld:
(1) Neem het serieuzer! Ga niet eindeloos zitten piekeren op de antwoorden;
daarvankomen ze niet dichterbij. Ga de oefeningen doen uit het boek en
van de website. Laat je niet ontmoedigen omdat de eerste de beste oefening je
niet hielp, ga aan de slag en vertrouw erop dat de antwoorden dan gaan komen.
Niet vandaag, niet morgen. Maar wel binnen een jaar. Of twee. Super, toch?
(2) Neem het niet zo serieus! Het leven begint niet pas op de dag dat jij ontdekt wat
het de moeite waard maakt en je eigen ervaringen leren je het meest. Zet het leven
niet stil, alleen omdat jij even niet weet waar je over tien jaar wilt zijn. Dat weten
er heel veel niet, hoor! Ga een ijsje eten of drink warme chocolademelk. Doe iets
voor een ander. Maak een strandwandeling en klets meteen vreemde. En dans op
Baz Luhrmann’s ‘sunscreen’: http://www.youtube.com/watch?v=sTJ7AzBIJoI
Over x-factor en olympische medailles
Ook al ontdekt dat de talentenjachten geen tijdelijke hype zijn? Ze zijn niet meer weg te denken
en het worden er alleen maar meer. Even een (onvolledig) lijstje: Dancing with the stars, Idols,
So you think you can dance, Top chef, The ultimate dance battle, X-factor, Holland’s got talent,
The voice of Holland, Hollands Next Top Model, Sterren dansen op het ijs, Project Catwalk.
Welke kernkwaliteit je ook hebt of wilt ontwikkelen, er is vast een bijpassende televisieshow.
En anders is hij in de maak. Blijkbaar spreekt het ons aan. We zijn massaal ontroerd als iemand
ineens de sterren van de hemel presteert. Denk maar aan Paul Potts, wiens auditie een regelrechte
Youtube-hit werd (http://www.youtube.com/watch?v=sxOytYLlhiQ). En we verkneukelen ons
als iemand spectaculair miskleunt en vervolgens verbeten roept dat de jury het helemaal mis heeft.
Denk jij ook wel eens: “had niet iemand dat meisje kunnen zeggen dat ze niet kan zingen?”
Goeie vraag. Grote kans dat niemand dat heeft gedaan. Of niet op de goede manier. Dat men haar
zelf heeft laten stoeien met haar grote dromen, haar goedbedoeld heeft aangemoedigd en heeft
gezegd ‘waar een wil is, is een weg’. Maar er is meer dan alleen grote dromen en gewaagde doelen.
Allereerst natuurlijk: beschik je over de benodigde kwaliteiten? Maar ook: past het bij je waarden
en hoe draagt het bij aan de idealen die je in je leven na wil streven (je hoger doel)? Een te
enge focus op alleen het gewaagde doel brengt nogal wat risico’s met zich mee. Zelfs voor mensen
die wel over de benodigde kwaliteiten beschikken.
Dat zie je bijvoorbeeld in de sport: getalenteerde topsporters kunnen zich verliezen in
ambitieuze gewaagde doelen, de mooiste is natuurlijk een gouden medaille. Eens in de vier jaar
doet de kans zich voor. En dan is er maar één sporter die met die Olympische plak naar huis gaat.
Nou ja, drie dan, als je zilver en brons ook meerekent. Voor de anderen is het gewaagd doel mislukt.
En dan kan een goede persoonlijke visie je redding zijn. Dan weet je namelijk in de volle breedte
wat je gelukkig maakt. Dan kun je er een nieuw gewaagd doel bij zoeken.
En misschien wel een geschikte talentenjacht!
Een persoonlijke odyssee
In 2008 schreef onze collega Jeroen Schilte zijn persoonlijke visie op
met daarin zijn eerste gewaagde doel: in oktober 2010 een cd afleveren
met zijn eigen liedjes, zelf gezongen, in een goede geluidskwaliteit.
Laten we Jeroen zelf aan het woord laten.
“Herinner je je Hannibal nog uit de tv-serie The A-team? Die zei tegen het eind
van elke aflevering ‘I love it when a plancomes together’. Wat een ongelooflijke berg
energie komt er vrij als je je doelbereikt en de afspraken met jezelf bent nagekomen.
Ik was voorheen met name gericht op mijn hoger doel en kernwaarden. Ik was
getalenteerd en gemakkelijk in de omgang. De uitdaging zat vooral in mijn energie
tijdens lange, uitputtende werkdagen en een intens leven thuis met vrouw en kinderen.
Ik vond dat ik wel wat waardering verdiende, maar Salem, mijn leidinggevende, was
behoorlijk kritisch. Toen kwam 2008 en begon ik aan mijn persoonlijke visie. Ik kon me
helemaal vrijuit buigen over waar ik nou heel gelukkig van word en wat ik nou wilde
worden, later. De beste echtgenoot, de beste vader, en liedjesschrijver… dat was het.
Salem dacht ook mee en vond dat ik me moest gaan concentreren op waar ik echt goed
in was: schrijven. Het was een heuse doorbraak. Van het ene op het andere moment ging ik
naar een specialistische rol als tekstschrijver. Om doelgerichter te kunnen werken voegde
ik een vijfde, nog te ontwikkelen, kernkwaliteit toe aan mijn persoonlijke visie: ondernemerschap.
Voor het maken van mijn cd vatte ik de koe volledig bij de horens. Ik rekende af met een
aantal vooroordelen die anderen (en langzaamaan ikzelf ook) van me hadden; dat ik niet
een geweldige planner ben, niet een echte beslisser, niet een leider, niet kostenbewust, niet
zelfverzekerd. Voor mijn gewaagd doel gold: het zijn mijn liedjes, het is mijn tijd,
mijn verantwoordelijkheid, mijn geld. Ik zocht naar mensen die me konden
helpen; iemand voor hulp bij het arrangement, bij het inspelen en opnemen,
iemand voor de vormgeving, iemand voor de website. Eén persoon die er helemaal achter zou
moeten staan, was mijn vrouw. Me dunkt, ik stak gedurende twee jaar nogal wat tijd en spaargeld
in mijn project. Maar zij ging akkoord, leefde mee, liet me begaan en stond op lastige
momenten voor me klaar. En ze was trots. Ik heb in al die tijd 1 vrije dag genomen en dat
was toen ik de geluidsbestanden hebben laten masteren in een muziekstudio,
samen met mijn broer. Op weg naar huis, in zijn auto, draaiden we voor het eerst
de definitieve masterversie van de cd. Zo ging hij dus klinken. Wat zat ik een potje
gelukkig te wezen in de file op de A1. Het was 14 oktober 2010.”
www.holidayinzampanobay.com
Bevrijding
Elk jaar op 5 mei vieren we onze vrijheid. Wij leven in een land met vrijheid van meningsuiting, niemand verbiedt ons te zeggen wat we willen zeggen of schrijft ons een mening voor. Die vrijheid is fel bevochten en wij zijn er dankbaar voor. Maar met die vrijheid komt ook verantwoordelijkheid. Als wij mogen zeggen wat we willen; wat zeggen we dan? Als we mogen streven naar elk denkbaar doel; waar streven we dan naar? Als we ons in elke richting mogen ontwikkelen; welke richting kiezen we dan? Velen van ons hebben geen heldere antwoorden op deze vragen. En jij? Weet jij het voor jezelf? Weten jouw dierbaren het van jou? En jij van hen?
Prachtig, vrijheid, en het koesteren waard. Maar voor velen ook beangstigend. Met het verdwijnen van traditionele rollenpatronen, met de globalisering en de eindeloze mogelijkheden die internet en sociale media bieden, kan vrijheid ook aanvoelen als een grote onoverzichtelijke oceaan, waarop het lastig koers bepalen is. Sommigen zoeken dan houvast bij de meningen en verwachtingen van anderen, maar dit is vrijwel altijd een houvast die gaat knagen. Velen voelen zich bevrijd wanneer ze deze zaken van zich af weten te schudden. Wanneer ze durven te achterhalen wat voor hen zelf écht belangrijk is. En daar hun leven vervolgens dapper op inrichten.
Wat als de echte vraag nu eens niet is “waarom ben ik zo zelden degene die ik wíl zijn?” Wat als de goede vraag is “waarom wil ik zo zelden degene zijn die ik ben?”
Niet voor niets is deze quote van Oriah Mountain Dreamer, aangehaald in ‘Je bent wie je wordt’, zo indrukwekkend en wordt hij zoveel aangehaald. Hij laat pijnlijk duidelijk zien hoe vaak mensen ontevreden zijn met wie ze zijn. Groei, ontwikkeling en ambitie; er is niets mis mee. Sterker nog, het zijn krachtige drijfveren die de wereld kunnen verbeteren en dat regelmatig doen. Zij zijn met name krachtig als zij passen bij het totale plaatje van je persoonlijke visie; wanneer helder is welke kernwaarden belangrijk voor je zijn, welke kernkwaliteiten je in wilt zetten en welke doelen je nastreeft. Kortom, als je weet wat je gelukkig maakt en hoe je dat geluk wilt delen. Geen wonder dat een persoonlijke visie zo bevrijdend werkt.
