Das Narayandas over ondernemerschap (2/2)
Door Jeroen Geelhoed
Das Narayandas, hoogleraar aan Harvard Business School, is key note speaker op het seminar Corporate &trepreneurship dat &Samhoud organiseert op 22 oktober 2009. Ik sprak met hem over ondernemerschap op individueel niveau en op organisatieniveau. In deze tweede blog gaat hij in op ondernemerschap binnen bestaande organisaties.
Hoe kun je ondernemerschap in een organisatie bevorderen? Hoe maak je een organisatie meer ondernemend? En hoe kun je ondernemerschap de nek omdraaien? Ik vroeg het aan Das Narayandas, professor aan Harvard Business School.
Ruimte voor risico
“Eén van de fundamentele eigenschappen van ondernemerschap is risico’s durven nemen. Ook al is het een gecalculeerd risico, het blijft een risico. Risico nemen betekent dat je handelt zonder dat je de uitkomst kent van je handelen. Onzekerheid dus. Als je ondernemerschap wilt stimuleren dan zul je allereerst mensen die risico’s nemen moeten belonen en niet straffen.
In een organisatiecultuur waar mislukking zondermeer wordt bestraft is geen ruimte voor ondernemerschap.”
Gefaseerde commitments
“Het tweede punt is dat je bereid moet zijn om gefaseerde commitments te geven. Dat betekent dat je nooit een alles-of-niets aanpak moet hanteren waarin je een voorspelling – of zelfs garantie – wilt hebben van het uiteindelijke resultaat of de eindoplossing. Dat is de beste weg om ondernemerschap te killen. Wat is het verschil tussen enerzijds een project dat een grote onderneming op touw zet en anderzijds een startende onderneming die gefinancierd wordt door een venture capitalist? Als een grote onderneming een project start, worden vanaf dag één alle middelen apart gezet. En het enige doel is: zorg dat het project voor elkaar komt. Een venture capitalist daarentegen hanteert een portfolio aanpak. En als ze ergens in gaan investeren, stoppen ze niet meteen al het geld erin. Nee, ze investeren in verschillende fasen. En daarbij weten ze precies wat er bereikt moet worden in elke fase. En dat is niet ‘het eindproduct’, maar een stap in de goede richting. En zo gaat het fase na fase, als het goed gaat. Kortom, als je ondernemerschap wilt bevorderen moet je werken met gefaseerde commitments. Je moet daarbij ook een lange termijn aanpak hanteren en een portfolioaanpak. Je kunt namelijk niet verwachten dat alle initiatieven overleven. En je kunt niet verwachten dat alles de eindstreep haalt.”
Das Narayandas ziet nog meer manieren om ondernemerschap te stimuleren in organisaties, zoals belonen, opbrengsten delen en teambuilding.
Belonen en delen
“Je kunt mislukkingen niet afstraffen. Als je het maken van fouten bestraft kan ik je verzekeren dat je risicomijdend gedrag krijgt in je organisatie. Dat is fnuikend voor ondernemerschap.
En als je ondernemerschap in een organisatie wilt bevorderen, moet je ook bereid zijn om de opbrengsten te delen. Wat het resultaat ook is, als je mensen niet laat meedelen in de waarde die ze creëren is er geen incentive voor hen om aan de slag te gaan.”
Creatieve teamomgeving
“Een ander aspect is dat je voor een creatieve atmosfeer moet zorgen, waar nieuwe ideeën worden gestimuleerd. Waar nieuwe ideeën worden gevoed. Zorg ook voor teambuilding. Want niemand kan alles in zijn eentje voor elkaar krijgen. Als iemand met een briljant idee komt, moet je zorgen dat hij of zij de juiste mensen om zich heen krijgt om hem of haar te ondersteunen. De meeste oprichters zijn geen superondernemers. Ze hebben fantastische ideeën, maar ze hebben de juiste mensen om hen heen nodig om de klus te klaren. Om ondernemerschap te bevorderen moet je de juiste middelen aan de juiste mensen ter beschikking stellen op de juiste tijd. En uiteindelijk moet je je richten op buitengewone dingen. Want alleen als je als organisatie enorm gewaagde doelen hebt – echte stretched goals – creëer je een atmosfeer van mogelijkheden en van urgentie die ervoor zorgt dat ondernemerschap blijft.”
Succesvolle modellen van ondernemerschap
Het is goed om handvatten te hebben om ondernemerschap te bevorderen binnen organisaties. Maar zijn er ook inspirerende voorbeelden van organisaties die deze zaken in de praktijk brengen? Wat is eigenlijk het mooiste voorbeeld van ondernemerschap binnen organisaties? Das Narayandas: “In plaats van één mooi voorbeeld te geven, zou ik aan de hand van een aantal voorbeelden willen laten zien hoe organisaties dit onderwerp aanpakken. Ik zie vier modellen die worden toegepast in de praktijk:”
Skunk Works
“Het eerste is om een Skunk works-achtige sfeer te creëren. Skunk Works is de officieuze naam van de ontwikkelingsafdeling van vliegtuigbouwer Lockheed Martin. Deze afdeling heeft een aantal spraakmakende vliegtuigen ontwikkeld, zoals vroeger de U2 en nu de Joint Strike Fighter. Je creëert dan een teamomgeving die niet is gebonden aan de structuur van de rest van de organisatie. Je laat ze vrij in hun creativiteit en laat ze bijzondere dingen doen. Andere Skunk works-achtige voorbeelden zijn IBM PC of wat Steve Jobs bij Apple doet. Op die manier creëer je mogelijkheden voor mensen om hun eigen ding te doen.”
Gedwongen creativiteit
“Het tweede model is gedwongen creativiteit. Een voorbeeld daarvan is wat A.G. Lafley heeft gedaan bij Procter & Gamble. Hij onderkende dat je soms heel goed op de omgeving moet letten: wat gebeurt daar en wat kunnen wij daar mee? Lafley bedacht de regel dat een bepaald percentage van de innovaties van buiten de organisatie vandaan moest komen. Dat dwong mensen om naar buiten te gaan, te concurreren met ideeën van buiten en vervolgens nieuwe dingen voor elkaar te krijgen.”
De horizon die je R&D meegeeft
“Het derde model gaat over je Research & development-afdeling. Veel onderzoek toont aan dat een verplichte korte termijn focus van R&D ten koste gaat van ondernemerschap. Geef je echter R&D de mogelijkheid om anders te denken en leg je ze niet het doel op om direct een bijdrage te leveren aan de winst, dan verhoog je daarmee de mogelijkheden voor ondernemerschap.”
Intel, Capital Investment ‘Inside’
“Het laatste model dat ik wil noemen is wat Intel doet. Zij creëren een soort intern fonds – of een internal capital investment onderdeel – dat mensen financiële armslag biedt om er op uit te gaan en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Met andere woorden, verwacht niet van mensen om ‘binnen’ te blijven. Als het goed is om buiten de organisatie te kijken, laat ze naar buiten gaan!”
Meer weten?
Van 19 oktober tot en met 23 oktober 2009 organiseren we de &trepreneurial Week, waar professor Das Narayandas keynote speaker is. Kijk op http://entrepreneurship.samhoud.nl/ voor de exacte programma’s.
Das Narayandas over ondernemerschap (1/2)
Door Jeroen Geelhoed
Das Narayandas, hoogleraar aan Harvard Business School, is key note speaker op het seminar Corporate &trepreneurship dat &Samhoud organiseert op 22 oktober 2009. Ik sprak met hem over ondernemerschap bij individuen en in organisaties. In deze blog gaat hij op ondernemerschap bij individuen.
‘Das, wat is volgens jou ondernemerschap?’
‘De beste definitie van ondernemerschap komt van mijn collega’s Howard Stevenson en Bill Simon. Zij definiëren het als volgt: “entrepreneurship is the relentless pursuit of opportunities without regard to resources currently controlled”. Dat betekent dat je iets wilt bereiken zonder dat je jezelf de vraag stelt “heb ik de middelen om het te realiseren?” Dat is de kern van ondernemerschap.’
‘Wat kenmerkt volgens jou een ondernemer?’
‘Er is geen sluitende omschrijving van ‘dit is een typische ondernemer’. Ik denk dat iedereen een ondernemer kan zijn. Er zijn wel een aantal persoonlijke kwaliteiten die ondernemerschap kunnen helpen. Bijvoorbeeld, je moet bereid zijn risico’s te nemen. Niet dat je blind risico moet nemen, maar het nemen van gecalculeerd risico is belangrijk. Een ondernemer ziet mogelijkheden waar anderen moeilijkheden zien. Een ondernemer snapt ook dat het gaat om focus op het bereiken van dingen die buiten je bestaande invloedssfeer liggen. Weet je, een ondernemer leeft voor het moment. Ik denk dat een ander belangrijk kenmerk van een ondernemer is: iemand die zich richt op het grote geheel en kijkt naar de positieve kant van zaken in plaats van mismoedig te worden door dingetjes die mis gaan of door barrières. Als je dat niet hebt, kan je geen ondernemer zijn.’
‘Is ondernemerschap aan te leren?’
‘Absoluut. Ik heb natuurlijk mensen gezien die in de wieg gelegd zijn om ondernemer te zijn. Maar het kan ook anders. Afgelopen jaar gaf ik les aan een Entrepreneurship Finance Class waar plotseling vijf studenten besloten om ondernemer te worden. Niet dat ik daarmee claim dat ik ze ondernemer gemaakt heb trouwens. Ze startten hun tweede jaar in het MBA programma met de gedachte om gewoon bij een bedrijf te gaan werken. Maar toen ze afstudeerden ontdekten ze dat er een soort innerlijke roeping was om ondernemer te worden. Hoe kwam dat? Doordat ze de verschillende cursusonderdelen volgden en doordat ze nadachten over hun eigen toekomst, kwamen ze erachter dat ze verborgen talenten hadden die ze tot dan toe niet bij zichzelf ontdekt hadden. En daarom gaat het volgens mij om het diep in jezelf kijken en ontdekken wat je kwaliteiten zijn. En vervolgens deze kwaliteiten koesteren en er op bouwen. Vanuit dat perspectief bezien kan ondernemerschap echt geleerd worden. Omdat iedereen een ondernemer kan zijn. Het is een kwestie van het in jezelf te ontdekken.’
Ondernemerschap als ontdekkingsreis van je eigen talenten en mogelijkheden. De opmerking van Das Narayandas sluit aan bij het visiecreatieproces dat &Samhoud ontwikkelt, niet alleen met organisaties maar juist ook op individueel niveau. Een persoonlijke visie helpt je richting te geven, helpt je om jezelf en je bijdrage aan deze wereld te leren duiden en je waarden te expliciteren. En meer concreet: een persoonlijke visie helpt je vast te stellen waar je extreem goed in bent en wat je wilt bereiken. Ondernemerschap is niet een alleen een kwestie van trial and error. Je moet ook duidelijk een richting voor ogen hebben, je visie. Dan krijgt ondernemerschap waarde en vind je de energie om er met lef in te stappen.
Dit is de eerste blog uit een serie van twee op basis van een interview met Harvard Business School professor Das Narayandas. &Samhoud doet onderzoek naar ondernemerschap in organisaties. Van 19 oktober tot en met 23 oktober 2009 organiseren we bovendien de Entrepreneurial Week. Das Narayandas zal dan ook spreken. Meer info, kijk op http://entrepreneurship.samhoud.nl/
